14 stycznia 2026
W czasie snu organizm regeneruje się psychicznie i fizycznie, czemu towarzyszy wiele procesów fizjologicznych. Zmianie ulega m.in. tętno – jeden z podstawowych i jednocześnie niezwykle ważnych wskaźników pracy serca. Tętno podczas snu może być niższe lub wyższe w porównaniu do okresu czuwania, a także zmienne. Jakie wartości są prawidłowe, a kiedy odchylenia od normy mogą sugerować poważniejsze problemy ze snem i zdrowiem? W tym artykule szczegółowo omawiamy ten temat!
Czym jest tętno spoczynkowe, wysiłkowe i nocne?
Każdy skurcz mięśnia sercowego generuje falę przepływającej krwi, która odpowiada za pulsowanie ścian tętnic. Tętno (puls) odzwierciedla więc pracę układu sercowo-naczyniowego. Jest to liczba uderzeń serca na minutę (bpm, beats per minute), mierzona właśnie na podstawie fali przepływającej krwi.
Wyróżnia się głównie tętno spoczynkowe i wysiłkowe. Różnica polega na czasie i warunkach jego pomiaru. Tętno spoczynkowe (RHR – resting heart rate) mierzy się w stanie pełnego, świadomego spoczynku, najlepiej o poranku, w pozycji siedzącej lub leżącej oraz w sytuacji bez stresu, ruchu czy innego pobudzenia. Prawidłowo tętno spoczynkowe wynosi od 60 do 100 uderzeń na minutę, przy czym może być niższe u osób aktywnych fizycznie (50–60 uderzeń/min) i wytrenowanych sportowców (40–50 bpm).
Z kolei tętno wysiłkowe naturalnie wzrasta. Prawidłowe tętno po wysiłku zależy m.in. od intensywności ćwiczeń. Zwykle wynosi 50–85% tętna maksymalnego. Pomiarów tętna dokonuje się również w trakcie snu – niekiedy mówi się wówczas o tętnie spoczynkowym w czasie snu.
W jakim celu warto monitorować tętno podczas snu?
Sprawdzanie pulsu nocą pozwala ocenić kondycję układu sercowo-naczyniowego i wykryć ewentualne nieprawidłowości, takie jak np. bradykardia, tachykardia czy bezdech senny. Jest to również ważny element diagnostyki zaburzeń snu, ponieważ znając swoje tętno, możemy ocenić, jaki wpływ na jakość odpoczynku mają czynniki zewnętrzne, np. kofeina, stres z poprzedniego dnia czy zmiana intensywności ćwiczeń.
Na podstawie tego wskaźnika można oszacować również postęp w treningach. Dotyczy to szczególnie regularnych sportowców, u których niższe tętno spoczynkowe podczas snu wskazuje na poprawę kondycji fizycznej.
Jaki jest prawidłowy puls podczas snu i jak się zmienia w różnych jego fazach?
Prawidłowo tętno spoczynkowe dorosłego człowieka wynosi 60–100 uderzeń na minutę. Podczas snu naturalne jest, że znacznie się obniża, średnio nawet do 50 uderzeń na minutę. Jednocześnie spada też ciśnienie krwi i zmniejsza się liczba oddechów na minutę.
Trzeba jednak podkreślić, że wartość tętna w przedziale od 40 do 60 uderzeń występuje w czasie snu głębokiego (NREM 3). Jest to kluczowy etap odpoczynku, dlatego organizm wchodzi w stan intensywnej regeneracji. Spowolnienie tętna, a także ciśnienia krwi i oddechu, spadek temperatury ciała oraz relaksacja mięśni ułatwiają odpoczynek i naprawę tkanek. Ponadto, gdy śpimy, nie ma potrzeby tak wysokiej akcji serca, jak podczas aktywności, kiedy ciało reaguje na rozmaite bodźce.
W lżejszych fazach snu tętno wynosi nieco więcej (50–70 bpm) Natomiast gdy mózg pracuje intensywniej w fazie REM, pojawiają się sny i wzrasta aktywność autonomiczna układu nerwowego. Wtedy puls zwykle wzrasta do wartości od 60 do 90 uderzeń/min. Ogólnie więc nocą tętno jest niższe średnio o ok. 10–20% w porównaniu do pulsu spoczynkowego za dnia, ale wiele zależy od indywidualnych uwarunkowań i stylu życia.
Jakie czynniki odpowiadają za tętno podczas snu?
Istotny wpływ na tętno podczas snu ma wiek, ogólny stan zdrowia oraz indywidualna efektywność układu krążenia i stan naczyń krwionośnych. Ponadto wyróżnia się wiele czynników związanych ze stylem życia, które mogą odpowiadać za czasowe podwyższenie tętna. Są to głównie:
- Poziom aktywności fizycznej – zbyt intensywny wysiłek fizyczny wieczorem może skutkować utrzymującym się wzrostem tętna. Jednak osoby trenujące regularnie i cieszące się dobrą kondycją często mają naturalnie niższe tętno podczas snu (nawet poniżej 40–50 uderzeń/min), ponieważ ich serce pracuje wydajniej.
- Stres, napięcie emocjonalne – powodują wzrost hormonów (kortyzolu i adrenaliny), które mogą utrzymywać wysoki puls nawet po zaśnięciu.
- Alkohol i nikotyna – pobudzają układ współczulny, zaburzają fazy snu i mogą powodować szybkie tętno.
- Ciężki posiłek wieczorem – wymusza intensywne trawienie, przez które dochodzi do wzrostu temperatury oraz przyspieszenia metabolizmu i rytmu serca. Również odwodnienie może odpowiadać za szybszy puls, ponieważ serce pracuje wówczas intensywniej, aby utrzymać ciśnienie.
- Choroby i przyjmowane leki – zaburzenia hormonalne wynikające np. z niedoczynności tarczycy, problemy kardiologiczne, schorzenia psychiczne, infekcje, choroby oddechowe (np. bezdech senny), a także wiele leków i suplementów diety może zaburzać tętno.
Kiedy nieprawidłowe tętno może wskazywać na bradykardię i tachykardię?
Minimalna nocna wartość tętna jest wiarygodnym wskaźnikiem regeneracji. Najczęściej jest to przedział 40–50 uderzeń na minutę, który wskazuje na pełne odprężenie organizmu. O podwyższonym pulsie minimalnym mówimy, gdy wynosi ono ok. 60–70 uderzeń/min. Wówczas możliwe jest, że dochodzi do zaburzeń spowodowanych stresem, przemęczeniem czy problemami ze snem.
O poważniejszych nieprawidłowościach sugeruje częste, długotrwale utrzymujące się wysokie tętno podczas snu – powyżej 80–90 bpm przez większość nocy. Nieprawidłowe mogą być także nieuzasadnione skoki pulsu powyżej 100 uderzeń na minutę. Jest to tachykardia, która może świadczyć o problemach zdrowotnych i wymaga konsultacji lekarskiej.
Niepokojące może być również zbyt niskie tętno podczas snu – bradykardia nocna. Mówimy o niej, gdy puls spada poniżej 35 bpm w trakcie snu oraz poniżej 60 bpm w czasie spoczynku za dnia, chociaż jest to kwestia indywidualna. Niemniej jednak przy utrzymującym się wolnym tętnie należy skontaktować się z lekarzem.
Wizytę u lekarza należy ustalić również, jeśli pojawiają się objawy towarzyszące, takie jak np.:
- zawroty głowy,
- duszności,
- kołatanie serca,
- ból w klatce piersiowej,
- częste wybudzanie się w nocy z uczuciem duszności,
- nadmierna senność,
Jak mierzyć tętno w nocy – metody monitorowania pulsu
Monitorowanie skurczów serca pozwala na wykrycie ewentualnych odchyleń. Puls jest wartościowym wskaźnikiem kondycji zarówno tego narządu, jak i ogólnego stanu zdrowia. Ważny jest trend, a nie pojedynczy odczyt, dlatego tętno warto sprawdzać regularnie i najlepiej zapisywać wyniki.
W ciągu dnia tętno można zmierzyć, przykładając palec wskazujący do tętnicy szyjnej lub promieniowej (na nadgarstku), a także za pomocą ciśnieniomierza. Do pomiaru w czasie nocy służą specjalne opaski i smartwatche.
Metodą, która pozwala na pomiar tętna, jest też polisomnografia. Jest to badanie snu rejestrujące wiele parametrów fizjologicznych, takich jak czynność serca i mózgu, ruchy gałek ocznych, mięśni, oddech, poziom tlenu we krwi czy chrapanie.
Jak dbać o prawidłowe tętno nocne i zdrowe serce?
W wielu przypadkach zbyt wysoki lub niski puls podczas snu jest wynikiem czynników, które możemy zmienić, dbając w ten sposób o zdrowie i jakość odpoczynku. Staraj się zwłaszcza:
- ograniczyć alkohol i kofeinę,
- pić dużo wody,
- jeść lekkostrawne kolacje nie później niż 2–3 godziny przed snem,
- dbać o redukcję stresu,
- pamiętać o regularnej aktywności fizycznej,
- zapewnić sobie odpowiednie warunki do snu (chłód, cisza, ciemność i wygoda).
Wprowadzając kilka prostych działań i pamiętając o nich każdego dnia, często można zauważyć szybkie efekty w postaci stabilniejszego tętna i lepszego samopoczucia.
FAQ
Jakie powinno być tętno w czasie snu?
W nocy tętno spada. Jego prawidłowa wartość zwykle mieści się w zakresie od 40 do 60 uderzeń na minutę. Jednak w fazie REM może wzrastać nawet do 90 bpm.
Co oznacza tętno poniżej 40 podczas snu?
Tętno poniżej 40 bpm podczas snu może być normą w przypadku sportowców i osób bardzo aktywnych fizycznie, o ile nie towarzyszą temu niepokojące objawy w postaci m.in. zawrotów głowy, omdleń czy nadmiernej senności.
Jakie powinno być ciśnienie w nocy?
W nocy ciśnienie powinno spadać o ok. 10–20% względem wartości w ciągu dnia. Brak nocnego spadku ciśnienia może świadczyć m.in. o zaburzeniach snu, nadmiernym stresie czy chorobach serca i układu krążeniowego.
Źródła:
- https://www.mp.pl/pacjent/objawy/154834,tetno
- https://otolaryngologypl.com/article/81943/pl
- https://podyplomie.pl/medycyna/10556,spadek-cisnienia-tetniczego-w-nocy-oraz-poranny-wzrost-cisnienia-u-chorych-z-nadcisnieniem?srsltid=AfmBOophq20amNU-Zqv5C4SuFKYEMkNeAk8TaqR7oMQdJl67mjN_DMit
- https://otolaryngologypl.com/article/544170/pl
- https://dietetycy.org.pl/wsparcie-sen-sportowca/
- https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/aktualnosci/226110,zyc-dluzej-i-lepiej-5-zalecen-dla-sercowcow
- https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/lista/77389,wysokie-cisnienie-oraz-szybkie-tetno
- https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/aktualnosci/362942,o-serce-trzeba-dbac-od-najmlodszych-lat
- https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/lista/63426,prawidlowe-wartosci-cisnienia-tetniczego
