Dowiedz się więcejo śnie

Zioła na sen – jakie zioła stosować na bezsenność i zdrowy sen?

Zarówno w przypadku zaburzeń snu, jak i uczucia wieczornego niepokoju w pierwszej kolejności warto sięgać po naturalne sposoby poprawiające jakość snu. Za skuteczne zioła na sen uznaje się zwłaszcza melisę, walerianę, męczennicę i chmiel. W wieczornym wyciszeniu mogą pomóc napary, jak również aromaty ziołowe (np. lawendowe). W poniższym artykule wyjaśniamy, jak działają popularne zioła na spokojny sen oraz jak korzystać z ich właściwości.

Przy jakich objawach warto stosować zioła na bezsenność?

Na bezsenność mogą skarżyć się osoby w każdym wieku. Jest to dolegliwość związana z długością lub jakością nocnego wypoczynku. Zapotrzebowanie na sen zmienia się głównie w zależności od wieku, stylu życia i stanu zdrowia. O bezsenności mówimy nie wtedy, gdy sen trwa mniej niż 8 godzin, lecz wówczas, gdy jego długość lub jakość wpływa negatywnie na funkcjonowanie w ciągu dnia i stan zdrowia.

Przede wszystkim zdrowy sen powinien dawać poczucie wypoczęcia. Do zaburzeń, które mogą to utrudniać, zalicza się głównie:

  • trudności w zasypianiu – prawidłowo czas zasypiania powinien trwać nie dłużej niż 30 minut, a w przypadku osób po 65. roku życia maksymalnie 45 minut;
  • niedostatecznie długi sen – przebudzanie się, zanim organizm wypocznie;
  • niska jakość snu – częste przebudzanie się utrudnia prawidłowy odpoczynek, zwłaszcza jeśli po wstaniu w środku nocy ciężko jest ponownie zasnąć.

W takich przypadkach wiele osób szuka naturalnych sposobów, zastanawiając się, co wypić na dobry sen. Zioła są dobrym wyborem na początek, ponieważ działają łagodniej niż tabletki, a jednocześnie pomagają w łagodzeniu trudności z zasypianiem i mogą poprawić jakość snu.

Co może odpowiadać za zaburzenia rytmu dobowego i problemy z zasypianiem?

Zarówno brak snu, jak i jego nadmiar czy niska jakość oddziałują negatywnie nie tylko na samopoczucie i zdolność koncentracji w ciągu dnia, ale także na zdrowie. W trakcie snu regeneruje się cały organizm, a szczególnie ośrodkowy układ nerwowy. Z pewnością każdy z nas zauważa, że już jedna nieprzespana noc pogarsza zdolność koncentracji, zaburza pamięć, jest powodem osłabienia i rozdrażnienia emocjonalnego w ciągu dnia. Z kolei stres i napięcie nerwowe są wymieniane jako jedne z głównych przyczyn bezsenności, przez co powstaje błędne koło. Przez stany napięcia emocjonalnego trudniej jest się wyciszyć, a tym samym zasnąć. Osoby zestresowane częściej miewają koszmary senne, które są przyczyną przebudzania się w nocy.

Bezsenność przygodna, która występuje okresowo, zwykle wynika właśnie ze stresu i niewłaściwego stylu życia. Niezdrowa dieta, niedogodne warunki panujące w sypialni czy ciężki dzień w pracy mogą powodować problemy ze snem. Z kolei w przypadku zaburzeń przewlekłych, utrzymujących się kilka miesięcy, należy wykluczyć inne możliwe przyczyny, takie jak np. choroby układu nerwowego, oddechowego i urologicznego, zespół niespokojnych nóg, przyjmowane leki czy choroby o podłożu psychicznym, np. depresja, nerwica, stany lękowe.

Jak wykorzystać działanie ziół na dobry sen? Susz, mieszanki, olejki

Naturalne metody walki z przygodnymi zaburzeniami snu to dobry sposób na poprawę jego jakości. W aptekach i sklepach zielarskich dostępne są mieszanki ziołowe, jednoskładnikowy susz i olejki eteryczne o działaniu odprężającym i relaksacyjnym. Wiele znanych ziół wykazuje właściwości uspokajające, pomaga się wyciszać przed snem, a tym samym ułatwia zasypianie. Niektóre zioła na bezsenność oddziałują także na długość snu i redukują ilość pobudek w nocy.

Spokojny sen często zaburzają też dolegliwości trawienne. Można więc sięgać nie tylko po zioła, które ułatwiają zasypianie i wpływają na poprawę jakości snu, ale także po te, które wpływają pozytywnie na układ pokarmowy. Dobrym wyborem jest np. picie rumianku na noc. Działa on rozluźniająco na mięśnie jelit i żołądka, przynosząc ulgę zwłaszcza po obfitym posiłku.

Zioła nasenne w formie herbatek do picia – kozłek lekarski, szyszki chmielu, męczennica i melisa

Znanych jest wiele naturalnych ziół wykazujących działanie nasenne i uspokajające. Te najlepiej poznane, o potwierdzonej skuteczności, to waleriana, chmiel zwyczajny, męczennica cielista i melisa lekarska.

Waleriana (Valeriana officinalis)

Tak zwany kozłek lekarski jest jednym z najlepiej przebadanych ziół o działaniu uspokajającym i nasennym. Działa silniej niż popularna melisa. Waleriana koi układ nerwowy, pomaga zwalczać bezsenność, ułatwia zasypianie i ogranicza częstotliwość przebudzania się w nocy. Wykorzystywanym surowcem jest korzeń kozłka lekarskiego, a dokładniej kłącze. Zaletą waleriany jest to, że bardzo rzadko powoduje skutki uboczne, a także nie utrudnia porannego wstawania i nie oddziałuje negatywnie na samopoczucie w ciągu dnia. Chętnie sięgają po nią osoby, które chcą uporać się z bezsennością na tle nerwowym. Słabiej natomiast działa przy stanach lękowych. Stosuje się ją również w przypadku dolegliwości menstruacyjnych.

Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus)

Wykorzystywaną częścią chmielu zwyczajnego są szyszki, będące żeńską formą kwiatów. Chmiel przede wszystkim ułatwia zasypianie. Bardzo często stosuje się go wraz z innymi ziołami, np. kozłkiem i męczennicą. Napar z szyszek chmielu pomaga organizmowi łagodzić nadmierną pobudliwość nerwową. Jako popularne zioło na stres ułatwia uspokojenie nerwów, wspiera wyciszenie się wieczorem i przejście w fazy głębokiego snu.

Męczennica cielista (Passiflora incarnata)

Łagodzi problemy z zasypianiem, a także lękami nocnymi. Jest to zioło uspokajające i nasenne. Jej głównymi składnikami są flawonoidy i glikozydy. Passiflora pomaga wyciszyć umysł i wspiera walkę z długotrwałym stresem. Jest odpowiednia dla osób, które chcą poprawić ogólną architekturę snu.

Melisa lekarska (Melissa officinalis L.)

Herbata z melisy przed snem działa skutecznie, ale łagodnie, nie uzależnia. Przede wszystkim pozwala się zrelaksować, ma nieco słabsze działanie nasenne. Zawiera olejek o właściwościach bakteriobójczych i grzybobójczych stosowany m.in. przy ukąszeniach przez owady. Zawarte w niej olejki oraz inne związki wpływają też pozytywnie na procesy trawienne – działają rozkurczowo, poprawiają apetyt, redukują wzdęcia i kolki. Jeśli szukasz ziół na sen dla dzieci, melisa będzie odpowiednia. Po konsultacji z lekarzem herbata z melisy może być podawana już kilkumiesięcznym niemowlętom.

Jak przygotować i stosować zioła na sen i uspokojenie? Parzenie naparu ziołowego

Waleriana, szyszki chmielu zwyczajnego, męczennica i melisa na noc mogą być stosowane w formie naparów do picia. Aby przygotować napar z ziół na dobry sen, wystarczy 1–3 g suszu (w zależności od rodzaju i wieku) zalać wrzątkiem. Napar należy parzyć pod przykryciem przez 10–15 minut i pić ok. 30–60 minut przed snem, dzięki czemu jego składniki zdążą wpłynąć na organizm. Odpowiednia dawka suszu dla osoby dorosłej to najczęściej:

  • 3 g kłącza waleriany na filiżankę wody,
  • 1 g chmielu na filiżankę,
  • 2 g liści męczennicy cielistej – w przypadku stanów lękowych można pić dwie filiżanki na dobę, np. przy drugim śniadaniu i przed snem,

Uwaga! Gotowa mieszanka ziół na sen powinna być stosowana zgodnie z zaleceniami producenta lub w dawce wskazanej przez lekarza lub farmaceutę.

Zioła o właściwościach uspokajających i nasennych działają najlepiej, jeśli są stosowane systematycznie. Pierwsze skutki często można zauważyć po kilku lub kilkunastu dniach. Jednak optymalne efekty pojawiają się po kilku tygodniach regularnego stosowania.

Jak wykorzystać olejki eteryczne lawendy, rumianku i innych ziół na spokojny sen?

Preparaty ziołowe na sen można stosować również w innych formach. Doskonałym sposobem na odprężenie się i ukojenie emocji jest wdychanie aromatu olejków eterycznych, np. z lawendy, róży, mięty, rumianku, jaśminu. Decydując się na aromaterapię, wystarczy np. dodać kilka kropli do wieczornej kąpieli. Odrobinę olejku można też nałożyć na poduszkę. Przyjemna woń unosząca się w sypialni z pewnością ułatwi zasypianie.

Nie należy jedynie przesadzać z intensywnością zapachu, ponieważ może on drażnić węch i powodować kichanie, a to daje efekt odwrotny. Jeśli masz suszone zioła, np. lawendę i męczennicę cielistą, na lepszy sen możesz wkładać je pod poduszkę, a nawet wypełniać nimi poszewki.

Podstawowe zasady bezpiecznego stosowania ziół na zdrowy sen

Pamiętaj, że najlepsze zioła na noc będą skuteczne i przede wszystkim bezpieczne tylko przy ich odpowiednim stosowaniu. Wszelkie herbaty na sen mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami. Warto skonsultować się z lekarzem, jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki.

Zawsze trzeba też sprawdzić ewentualne przeciwwskazania do stosowania wybranych ziół, jakimi mogą być np. niektóre schorzenia. Zwykle nie zaleca się stosowania ziół w połączeniu ze środkami przeciwdepresyjnymi, uspokajającymi lub nasennymi.

Działanie ziół bywa mocniejsze, niż mogłoby się wydawać. Nie przekraczaj więc zalecanego dawkowania. Zioła mogą również powodować reakcję uczuleniową, dlatego każde nowe zioło wprowadzaj ostrożnie. Kobiety w ciąży i karmiące piersią nie powinny stosować ziół bez konsultacji lekarskiej.

FAQ

Które zioła są szczególnie polecane na sen?

Polecane zioła ułatwiające zasypianie i spokojny sen to przede wszystkim kozłek lekarski (waleriana), melisa lekarska i męczennica cielista. Herbaty ziołowe na ich bazie pomagają w łagodzeniu stresu i wyciszeniu organizmu oraz mogą wpłynąć pozytywnie na regenerujący sen.

Ile filiżanek ziół przed snem warto wypić?

Najczęściej wystarczy wypijanie jednej filiżanki naparu ziołowego na ok. 30–60 minut przed pójściem do łóżka. Nadmiar płynów nie potęguje działania uspokajającego ani nasennego, za to może odpowiadać za potrzebę korzystania z toalety nocą, a to pogarsza jakość odpoczynku. Aby zauważyć efekty, warto stosować zioła na sen regularnie, przez co najmniej kilka-kilkanaście dni.

Na jakie zioła uważać wieczorem?

Wieczorem należy uważać na zioła, które działają na organizm pobudzająco i przez to mogą odpowiadać za trudności z zasypianiem. Są to np.: żeń-szeń, guarana czy yerba mate. Warto też zwracać uwagę, czy mieszanki ziołowe nie zawierają kofeiny, np. w przypadku składu z czarnymi herbatami.

Jakie zioła pomagają zasnąć?

Zioła takie jak melisa, lawenda, kozłek lekarski (waleriana) oraz rumianek są znane z właściwości uspokajających i mogą pomóc w zasypianiu. Melisa i rumianek działają łagodnie uspokajająco, natomiast waleriana może być bardziej skuteczna w redukcji problemów z zasypianiem. Regularne picie naparów z tych ziół przed snem może przyczynić się do poprawy jakości snu.

Co pić na bezsenność?

Na bezsenność warto pić napary ziołowe takie jak herbata z melisy, lawendy czy kozłka lekarskiego. Ciepłe mleko z miodem również może działać kojąco i wspomagać zasypianie. Ważne jest unikanie napojów zawierających kofeinę i alkohol przed snem, ponieważ mogą one zaburzać cykl snu.

Jaka herbata najlepsza na spanie?

Jedną z najlepszych herbat na spanie jest herbata z melisy, która ma działanie uspokajające i pomaga redukować stres. Równie skuteczna może być herbata rumiankowa, która relaksuje i ułatwia zasypianie. Herbata z kozłka lekarskiego jest także dobrym wyborem, szczególnie dla osób mających większe problemy z bezsennością.

Źródła:

  1. Dobros N.: Zioła o działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym, Postępy Fitoterapii 2017, nr 18(3), str. 215–222, http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2017/12/pf_2017_215-222.pdf
  2. Grabska-Kobyłecka I., Nowak D.: Sen, bezsenność i jej leczenie – krótki przegląd aktualnej wiedzy ze szczególnym uwzględnieniem ziołolecznictwa, Pediatria i Medycyna Rodzinna, str. 270–277, https://pimr.pl/assets/pdf/artykuly/6%20Pediatria%203.2014%20Grabska%20Sen%20PL.pdf
  3. Kapała A.: Zaburzenia snu w kontekście przemian cywilizacyjnych, Sztuka Leczenia 2014, nr 3–4, str. 35–44, http://www.sztukaleczenia.pl/pub/2014/3-4/sztuka_leczenia_35-43.pdf
  4. https://ktomalek.pl/blog/najlepsze-ziola-na-sen-top-5/w-657
  5. https://www.medme.pl/artykuly/ziola-na-sen-jakie-najlepsze-na-zasypianie-i-bezsennosc,97972.html
  6. https://wylecz.to/leki-i-suplementy/ziola-na-sen-jakie-dzialaja-najlepiej-i-skutecznie/

Artykuł zweryfikowany merytorycznie przez lek. Natalię Zawadę.